Orchideeën kijken in de Duitse Eifel

Klik op foto's voor vergroting

Onlangs een weekendje wezen kamperen in Schleiden in de Duitse Eifel. Hier zijn in de buurt fraaie natuurgebieden te vinden waar rond half mei diverse soorten orchideeën in bloei staan. Hier een korte impressie.

Bezochte gebieden:

- Sistiger en Krekelerheide
- Gillesbachtal
- Seidenbachtal
- Lamperstal en Alendorfer Kalkriften
- Biesberg

Sistiger en Krekelerheide

De Sistigerheide herbergt, naast de brede orchis en de
grote keverorchis, meer dan 100.000 gevlekte orchissen.

Gelegen vlakbij het dorpje Krekel ligt een complex van schrale graslanden afgewisseld met bos. Soorten als onder andere de groene nachtorchis, bergnachtorchis, welriekende nachtorchis, brede orchis en gevlekte orchis zijn hier volop te vinden.

Gillesbachtal

Tussen de plaatsjes Wahlen en Marmagen stroomt het beekje Gillesbach. De kalkhellingen zijn erg orchrideeënrijk, met soorten als vliegenorchis, welriekende muggenorchis en mannetjesorchis.

Fraaie kalkhellingen met zwartblauwe rapunzel
en diverse orchideeënsoorten

Vliegenorchis

Grote keverorchis en muggenorchis

Bergnachtorchis

Seidenbachtal

Wat onbekender maar zeer de moeite waard is het natuurgebied Seidenbachtal. Komende vanaf de B258 sla je de K69 in in de richting van het plaatsje Nonnenbach. In de verte zie je een fraaie, solitaire treurbeuk staan. Iets verderop langs de weg is een parkeerplaatsje met een informatiebord.

Vogelnestje, gevlekte orchis en brede orchis

Lamperstal en Alendorfer Kalkriften

Vlakbij het dorpje Alendorf, rijdend over de K43, zie je honderden oude jeneverbesstruiken tegen de hellingen op groeien. Hier tussenin groeien vele orchideeën zoals de vliegenorchis, grote keverorchis en nachtorchissen. Met een beetje geluk stuit je ook op het soldaatje.

Bergnachtorchis en wilde akelei op de jeneverbeshellingen

Vliegenorchis en wildemanskruid

Aangebrande orchis in de omgeving van Alendorf

Soldaatje op een berghelling bij Alendorf

Biesberg

Vlak bij het plaatsje Muldenau liggen een aantal fraaie natuurgebieden; de Muschelkalkkuppen. De Biesberg is hier een onderdeel van. Op diverse plaatsen groeien, halfverscholen tussen de struiken, een aantal bokkenorchissen, waarbij de geur de naam van de plant eer aan doet. Ook groeien er vele bijenorchissen op de hellingen.

Mooie vergezichten rond Muldenau

Fraaie kalkhellingen van Biesberg

 

Bokkenorchis ruikt niet naar rozen... integendeel...

Bijenorchis

Eerste orchideeën in bloei; harlekijntje

Oostvoorne


Onlangs weer eens naar de heemtuin Tenellaplas in Oostvoorne geweest. Naast vele dotterbloemen, kievitsbloemen, zomerklokjes en 3 soorten sleutelbloemen stonden al enkele harlekijntjes (Anacamptis morio) te bloeien.

Het harlekijntje is één van de vroegst bloeiende orchideeën van ons land. Eind april steekt ze haar eerste bloeiaartjes boven de grond. Het gaat echter zeer slecht met deze zeldzame orchidee. Kwam ze vroeger in heel Nederland voor, haar verspreidingsgebied is in de laatste eeuw met ongeveer 90% achteruit gegaan. Ontwatering, bemesting en intensivering van de veeteelt zijn de grootste bedreigingen. De polderlanden van Texel zijn voor het harlekijntje echter nog steeds één van de belangrijkste groeigebieden van Noordwest-Europa.

Tenellaplas:
links: Slanke sleutelbloem
rechtsboven: Dotterbloem
rechtsonder: Harlekijntje

De fraaie Gargano – 22 t/m 30 april 2014

Gargano


(voor fotovergrotingen klik op afbeeldingen op kingfisher's weblog)

Als een spoor aan de laars van Italië, tegen de Adriatische zee, ligt het dunbevolkte schiereiland Gargano. Het herbergt een ruige kustlijn met vele grotten, betoverende baaitjes en schilderachtige kustplaatsjes. Het bergachtige binnenland is deels dicht bebost, met als spil het 10.000ha grote natuurreservaat Foresta Umbra. De hoogste top van de Gargano is Monte Calvo en is 1055 meter hoog. In het binnenland lijkt de tijd te hebben stil gestaan. Hier tref je nog schaapherders aan die hun schapen en geiten op de bergweiden laten grazen. Deze bergweiden en vochtige bossen herbergen een enorme rijkdom aan orchideeën. De cijfers en letters op de kaart zijn enkele vindplaatsen van deze fraaie plantengroep. Mijn uitgangsbasis is het plaatsje Monte Sant’Angelo.



Op naar de Gargano

 

Dinsdag 22 april was het zover. De vliegreis over de Mont Blanc via Milaan naar Bari verliep voorspoedig. In Bari een huurauto opgepikt om via de binnenlanden van Italië naar Monte Sant’Angelo te rijden. Monte Sant’Angelo is een bergdorpje dat via haarspeldbochten te bereiken is. Ik verbleef in het Palace Hotel San Michele, een eenvoudig maar goed hotel met een schitterend uitzicht over het lage land en de zee en op steenworp afstand van een fraai kasteel.

Het dorpje kent vele hoogteverschillen die je via trappetjes kunt overbruggen. Het geheel doet wat te heet gewassen en gekrompen aan; de paadjes zijn erg smal en ook de ingangen van winkeltjes en restaurantjes zijn nauwelijks breder dan de buitendeur. Als Nederlander was ik een bijzondere attractie voor de plaatselijke pizzeria. Het personeel dook over elkaar heen om te horen wat ik in zo’n afgelegen gebied te zoeken had.


Roadtrips

Dagelijks trok ik er met de auto opuit om de Gargano te ontdekken. Leidraad was grotendeels een reisbeschrijving over vindplaatsen van orchideeën. De onbegrijpelijke kaart probeerde zo goed mogelijk over te brengen op een gedetailleerde streekkaart en in de Tomtom. Op de meest afgelegen plaats en in de stromende regen kreeg ik natuurlijk een lekke band. De tyraps van de velgen heb ik met een stuk oud ijzer doorgesneden en uiteindelijk de reservewiel eronder gezet. De volgende dag op zoek gegaan naar een garage voor een nieuwe band. Ook dit was een hele onderneming, want in de bergdorpjes waren nauwelijks garages te vinden, sprak de bevolking geen fluit Engels en hadden ze nergens de juiste soort band. Uiteindelijk kon ik ergens een tweedehandse op de kop tikken.

Ophrys passionis subsp.garganica – Vroege spinnenorchis

Toch kon dit de pret niet drukken. Wat een adembenemend mooie omgeving, een immense uitgestrektheid en wat een weelde aan orchideeën!


Foresta Umbra

Eindelijk brak de zon door. Met de auto naar Foresta Umbra gereden. Langs de weg en in de heuvelachtige weiden naar het bos groeiden duizenden orchideeën. Het bladerdek van de eeuwenoude oerbomen met de enkeldikke klimoplianen was zó dicht, dat de temperatuur in het bos gemiddeld zo’n 7 graden lager was dan daarbuiten. Hier stuitte ik op enkele grijswitte orchideeën; het vogelnestje!

Foresta Umbra; Neottia nidus-avis – Vogelnestje

Torre di Porticello

Langs de kust van de Gargano staan tientallen eeuwenoude verdedigingstorens. De meeste liggen erg afgelegen en zijn nauwelijks toegankelijk. Ik heb onder andere deze fraaie Torre di Porticello bezocht. De lucht was bezwangerd met een zoete, kruidige geur en getooid met het getjilp van tientallen bijeneters. Enkele zandhagedissen lagen languit op de rotsen te zonnen.

Torre di Porticello met links op de oever een Trabucco

Trabucco; visplatvorm

Een trabucco is een groot houten platvorm dat gebruikt wordt om mee te vissen. Oorspronkelijk werden ze gebouwd door oude vissers om zelf niet meer de woeste zee op te gaan. Aan het platvorm worden netten gehangen die middels een ingenieus systeem boven water worden getild.


Velden vol orchideeën 

links: Orchis purpurea – Purperorchis
midden: Orchis morio – Harlekijntje
Rechts: Dactylorhiza romana – Romeinse orchis

De Gargano is beroemd vanwege haar grote rijkdom aan orchideeën. Vooral op de wat meer afgelegen plekken, hoger de bergen in, waar de schaapherders hun kudde minder intensief laten grazen, is het een ware bloemenzee.

Orchis italica – Italiaanse orchis

buitenkant: Orchis morio – harlekijntje

midden: Orchis papilionacea – vlinderorchis

Ophrys holoserica – hommelorchis

Ophrys bertolonii – zadelophrys

Ophrys lutea species

Van de gele ophryssen bestaan een aantal erg op elkaar gelijkende ondersoorten, die ook in de Gargano voor komen. Ik kwam ze veelal tegen in wegbermen en in open bossen op stenig substraat.

links: Ophrys tenthredinifera – wolzweverophrys

midden: Aceras anthopophorum – poppenorchis

Rechts: Ophrys lutea spec. – gele ophrys

Tot slot

Aan al het goede komt een eind. Ik liet de Gargano met haar schitterende berglandschappen, sprookjesachtige bossen, haar ontelbare orchideeën en haar in gebrekkig en onbegrijpelijk Engels sprekende bevolking achter me. Met behulp van de Tomtom reed ik via landweggetjes door kruidige olijfboomgaarden en wijngaarden op weg naar het vliegveld in Bari. De doorgaande weg naar de afgelegen car rental was afgesloten, waardoor ik telkens weer op een doodlopend stuk uitkwam. Dan maar keren op de snelweg en eindelijk bereikte ik het verhuurbedrijf en werd ik met een shuttlebus op het vliegveld afgezet. Daar was het een gehaast om in te checken en moest ik uiteindelijk mijn 1-poot statief inleveren omdat dit als wapen kon worden gebruikt. Bij de overstap op Milaan werd ik gefouilleerd en namen ze met een doekje een zweettest af, om op drugs te controleren. De reis verliep verder voorspoedig. Het was weer een schitterende vakantie;  

Gargano, che bello!

Links: Aceras anthopophorum – poppenorchis

rechts: Orchis italica – Italiaanse orchis

Vakantie Lesbos

27 april t/m 23 mei 2013

klik op foto's voor vergroting

Het eiland Lesbos

 

 

De nummers op de kaart komen overeen met de beschrijvingen in dit album.

Met een oppervlakte van 1630 km2 is Lesbos één van de grootste eilanden van Griekenland. Er wonen ongeveer 90.000 mensen en ligt op zo'n 8 km van Turkije vandaan. Het eiland is door twee, nu niet meer actieve, vulkanen ontstaan. De oorspronkelijke vulkaankegels zijn gezonken, waardoor de twee baaien op Lesbos zijn ontstaan: de golf van Kallonis en de golf van Gera. Het noordelijke deel van het eiland is onvruchtbaar en kaal, het zuidelijke deel vruchtbaar en bebost. Hier groeien ongeveer 11 miljoen olijfbomen. In 2012 is het gehele eiland door UNESCO opgenomen als Global Geopark Network.

 

 

01: Verblijf Skala Kallonis

 

 

Skala Kallonis is een authentiek, klein vissersdorpje in het centrum van het eiland. Veel vogelaars, wandelaars en botanisten kiezen dit plaatsje als uitvalsbasis om het eiland te ontdekken. In de kreekjes en moerasjes in en rond het dorpje wemelt het van de boomkikkers, waterschildpadden en ralreigers.

 

 

Zelf zat ik in hotel Aegeon, een verblijf zonder onnodige luxe. Hier begon de dag met een heerlijk ontbijt op het terras en eindigde de avond aan de bar, om elkaars waarnemingen en tips uit te wisselen.

 

 

 

 

02: Zoutmeren

 

 

Lesbos is een waar vogelparadijs. Er komen zo'n 340 soorten voor, vooral gedurende de trektijd. Nabij Skala Kallonis liggen de zoutmeren van Kalloni. Hoewel de zoutwinning nog volop in bedrijf is, is het een grote trekpleister voor veel vogels. Duizenden flamingo's, steltkluten, zilverreigers en andere gevleugelden foerageren en rusten hier.  

 

 

 

 03: Op en rond groene Olympus

 

 

Hoewel de top van het Olympusgebergte nagenoeg onbegroeid is, zijn de hellingen weelderig begroeid met naald en loofbossen. Een onduidelijk kaartje met orchideeënvindplaatsen leidde me over stoffige bospaadjes vol kuilen naar de mooiste plekjes. Toch was het nog goed zoeken om de orchideeën te vinden. Vooral de bloemrijke, eeuwenoude tamme kastanje bossen tussen Agiasos en Megalohori waren erg fraai.

 

 

04: Trail naar klooster Limonos

Net buiten het plaatsje Kerami was een een moerasje waar in alle vroegte al tientallen vogelaars stonden te turen. Hier zaten veel Kaspische beekschildpadden. Niet ver daar vandaan stond het klooster Metohi van waarachter een verscholen pelgrimspaadje de bergen in ging naar het fraaie klooster Limonos.

 

 

 

 

 

05: Lambou Mili & Loutra headland

 

 

In een beschrijving van orchideeënvindplaatsen op Lesbos stond het gebied rond Lambou Mili goed aangeschreven. De auto geparkeerd bij een groene fabriek en verschillende mooie trails door de bergen gelopen. Helaas bleken de meeste orchideeën al te zijn uitgebloeid.

 

 

Bij Loutra headland met de auto stoffige en stenige landweggetjes af gegaan die zó slecht en soms zó steil waren dat ik me afvroeg of het autootje niet eens ondersteboven zou rollen. Hier stonden duizenden orchideeën, waarvan de meeste ook weer waren uitgebloeid. Het was 35 graden en een frisse duik in zee zorgde voor enige verkoeling.

 

06: Afgelegen Makara

 

 

Niets is leuker dan bijna ontoegankelijke plekjes te bezoeken en het doel was dan ook om langs de golf van Kallonis naar de monding in de Egeïsche zee te gaan. Hier scheen een strandje (en minuscuul plaatsje) genaamd Makara te zijn. De TomTom kende het plaatsje niet, maar ik kon wel een aanwezige weg selecteren. Het landschap was bergachtig kaal met wat dwergstruikjes en een paar losgelaten bomen. Het weggetje was niet meer dan een stoffig paadje met keien, kuilen en scheuren. Hier en daar stond een klein geitenhutje en enkele verdwaalde woningen. Dit was het landschap van de bijeneters, scharrelaars, roodstuitzwaluwen, klauwieren en Aziatische steenpatrijzen.

 

 

 

07: Het westen: Andissa en Sigri

 

Het wilde westen stond op het programma, om een aantal afgelegen orchideeënspots en het versteende woud te bezoeken. De TomTom werd ingesteld om vanaf het plaatsje Hidira een landweggetje naar Andissa te nemen. In het gehuchtje Hidira keken de bewoners me onderzoekend aan toen ik de auto door de smalle en kronkelige straatjes wurmde, om vervolgens in the middle of nowhere te verdwijnen. Het berglandschap met de dwergbegroeiing was schitterend, maar al gauw wist de TomTom en de kaart het niet meer. In de verte stonden windturbines en via smalle paadjes de weg daar naartoe vervolgd. Bij Andissa groeiden vele bijenorchisachtigen en een heerlijk verfrissende duik genomen nabij Sigri.

 

 

 

 

Laatste dag

Aan al het goede komt een einde. Op de laatste dag nogmaals op het Olympus-gebergte rond gestruind. Het autootje moest weer worden ingeleverd, maar deze was zó stoffig en vuil, dat je de oorspronkelijke kleur nauwelijks meer kon zien. Aangezien er in de kleine lettertjes van het huurcontract staat dat er met de auto niet op onverharde wegen mag worden gereden, besloot ik de auto te gaan wassen en meteen een duik te nemen bij Makara. Wonder boven wonder stonden hier een paar verweerde stranddouches. Ik zette de auto onder de spuitkoppen en draaide van achteren de kraan open. Het water spoot er meteen in harde stralen in alle richtingen uit, behalve de goede: de auto was droog en ik drijfnat.

De volgende ochtend in Skala Kallonis van iedereen afscheid genomen en met het vliegtuig weer terug naar Nederland gegaan.

Als je van vogelen, wandelen of van wilde orchideeën houdt, is Lesbos zéker de moeite waard. Ooit hoop ik er nog eens terug te komen, maar dan een paar weken eerder...