Spindotters en getijden in de Rhoonse Grienden

Weer eens heerlijk rondgestruind door de Rhoonse Grienden. Het gebied is gelegen aan de Oude Maas en is een getijdegriend. Het water stond bij aankomst zó hoog, dat de dotterbloemen bijna geheel onder water verdwenen waren en de knotwilgen natte voetjes hadden. Hier groeit een bijzondere en zeldzame ondersoort van de dotterbloem; de spindotter. Uit de stengelknopen in de oksels van oude bladeren ontstaan bladrozetten met kluwen wortels ('spinnen'). Als de tussenliggende stengeldelen vergaan, worden de jonge plantjes meegenomen door het water om zich zo elders te kunnen vestigen.

Na een koek en zopie besloten we nog even terug te lopen naar de grienden en wauw!!! in een paar uur tijd was het water 60 cm gezakt en stonden de dotterbloemen weer uitbundig te pronken. Wat is Nederland toch mooi!

Wandelroute Landgoeden Waardenburg en Neerijnen

Waardenburg/Neerijnen


Vlakbij Zaltbommel pronken de Gelderse landgoederen Waardenburg en Neerijnen. We besloten diverse korte wandelroutes in het gebied aan elkaar te knopen en begaven ons naar het startpunt; de parkeerplaats van uitspanning 'Het stroomhuis' (Van Pallandtweg 1 Neerijnen).

Neerijnen  met haar sierlijke kerk, kasteel
en kasteeltuin vol stinzenplanten

De route loopt door een bos in Engelse landschapsstijl, met slingerpaden, slootjes en weidevelden. Vlakbij kasteel Neerijnen staat een schitterend, okergeel hervormde kerk uit 1865. De achterliggende kasteeltuin, onderhouden door vrijwilligers, laten naast de rozentuin, kruidentuin en bloementuin, vele stinzenplanten zien, waaronder de winterakoniet, kleine cyclaam, diverse sneeuwklokjessoorten e.d. Rondom het kasteel, uit 1600, steken in het gras vele groene blaadjes de kop op; waarschijnlijk de bostulp die rond april gaat bloeien.

Reusachtige essen in de uiterwaarden van Waardenburg
Ze zien er ogenschijnlijk gezond uit

We pakken meteen de wandelroute door de uiterwaarden van Waardenburg mee. Wat een schitterende omgeving met slikkerige en glooiende graslanden, knotwilgen die half onder water staan en de fraaie rivierbeddingen van de Waal. In dit gebied staan nog enkele reusachtige en fraaie essen die ogenschijnlijk onaangetast zijn door de essentaksterfte, veroorzaakt door een schimmel.

Kasteel Waardenburg en de fraaie uiterwaarden

Via de Waalbandijk verlaten we de uiterwaarden en passeren we de Oersprongmuseum tegen de dijk aan en de poldermolen van Waardenburg. Het zicht vanaf hier op de uiterwaarden met de vele knotwilgen en weilanden is schitterend. Aan de linkerkant zien we kasteel Waardenburg op een soort schiereiland liggen. Kasteel Waardenburg stamt oorspronkelijk uit 1283, maar door een aantal aanpassingen, verwoestingen en renovaties zie je zowel oude als nieuwere elementen. We vervolgen onze weg door het park in de richting van kasteel Neerijnen. Hier zien we de jonge blaadjes van de voorjaarszonnebloemen - stinzenplant - alweer opkomen. We begeven on weer terug naar de parkeerplaats. Het was een fraaie wandeling met bijzondere elementen. Zeker de moeite waard om in het voorjaar terug te komen.

Mooie Duinen

Wassenaar

Het Landschapsonderhoud Project komt regelmatig in de duinen. Onlangs wat noodgedwongen, toen de eerste fikse herfststorm haar intrede deed en het in de ochtend te gevaarlijk was om in het bos te werken. We besloten om een stevige strand- en duinwandeling te maken. De zee was woest; kolkende golven met dikke schuimkoppen die ver over het strand werden geblazen en menige prullenbak kreeg natte voetjes. Het strand kreeg het ook zwaar te verduren, want waar de zee niet bij kon, zorgde de wind wel voor een behoorlijke zandverstuiving. Waanzinnig om te zien! In de loop van de dag werd de storm minder en konden we weer verder met onze snoei- en zaagwerkzaamheden op een landgoed.

Verschillende keren per jaar ruimt het LOP in opdracht van Staatsbosbeheer zwerfvuil op in de duinen. Wandelpaden en parkeerplaatsen worden afgestruind en duingebieden worden uitgekamd. Zo lopen we heel wat kilometers en ontdoen we het natuurgebied van tientallen vuilniszakken vol afval. En elke keer weer zijn we weer verbaasd van de mooie natuur. Of het nu een rode bosmier is, die haar lichaam uit een regendruppel probeert te wurmen, of de vele reeën die door het duingebied struinen. Onlangs vloog een groep van honderden spreeuwen rakelings over ons heen. Je kon het zoeven van de vele vleugelslagen heel goed horen. Door de regen van de afgelopen weken waren de grote parasolzwammen als paddenstoelen uit de grond geschoten en de boomkikkers kwamen we nu in het hele duingebied tussen Wassenaar en Katwijk tegen, zelfs ver van de waterpartijen vandaan. Zo nu en dan kekkerden ze nog steeds in koor. Twee velduilen wiekten traag met hun lange vleugels als fladderende vlinders door de duinvalleien. Ondanks de regenbuitjes genieten we dan ook echt van ons werk.

Orchideeën kijken in de Duitse Eifel

Klik op foto's voor vergroting

Onlangs een weekendje wezen kamperen in Schleiden in de Duitse Eifel. Hier zijn in de buurt fraaie natuurgebieden te vinden waar rond half mei diverse soorten orchideeën in bloei staan. Hier een korte impressie.

Bezochte gebieden:

- Sistiger en Krekelerheide
- Gillesbachtal
- Seidenbachtal
- Lamperstal en Alendorfer Kalkriften
- Biesberg

Sistiger en Krekelerheide

De Sistigerheide herbergt, naast de brede orchis en de
grote keverorchis, meer dan 100.000 gevlekte orchissen.

Gelegen vlakbij het dorpje Krekel ligt een complex van schrale graslanden afgewisseld met bos. Soorten als onder andere de groene nachtorchis, bergnachtorchis, welriekende nachtorchis, brede orchis en gevlekte orchis zijn hier volop te vinden.

Gillesbachtal

Tussen de plaatsjes Wahlen en Marmagen stroomt het beekje Gillesbach. De kalkhellingen zijn erg orchrideeënrijk, met soorten als vliegenorchis, welriekende muggenorchis en mannetjesorchis.

Fraaie kalkhellingen met zwartblauwe rapunzel
en diverse orchideeënsoorten

Vliegenorchis

Grote keverorchis en muggenorchis

Bergnachtorchis

Seidenbachtal

Wat onbekender maar zeer de moeite waard is het natuurgebied Seidenbachtal. Komende vanaf de B258 sla je de K69 in in de richting van het plaatsje Nonnenbach. In de verte zie je een fraaie, solitaire treurbeuk staan. Iets verderop langs de weg is een parkeerplaatsje met een informatiebord.

Vogelnestje, gevlekte orchis en brede orchis

Lamperstal en Alendorfer Kalkriften

Vlakbij het dorpje Alendorf, rijdend over de K43, zie je honderden oude jeneverbesstruiken tegen de hellingen op groeien. Hier tussenin groeien vele orchideeën zoals de vliegenorchis, grote keverorchis en nachtorchissen. Met een beetje geluk stuit je ook op het soldaatje.

Bergnachtorchis en wilde akelei op de jeneverbeshellingen

Vliegenorchis en wildemanskruid

Aangebrande orchis in de omgeving van Alendorf

Soldaatje op een berghelling bij Alendorf

Biesberg

Vlak bij het plaatsje Muldenau liggen een aantal fraaie natuurgebieden; de Muschelkalkkuppen. De Biesberg is hier een onderdeel van. Op diverse plaatsen groeien, halfverscholen tussen de struiken, een aantal bokkenorchissen, waarbij de geur de naam van de plant eer aan doet. Ook groeien er vele bijenorchissen op de hellingen.

Mooie vergezichten rond Muldenau

Fraaie kalkhellingen van Biesberg

 

Bokkenorchis ruikt niet naar rozen... integendeel...

Bijenorchis

Gambia 6: Medicine man

Door het vele lopen op ongelijk terrein, soms zelfs blootsvoets over rotsblokken, had Lamin wat last van zijn voet gekregen. In de verte stond een ezel waar hij op af liep. Even later kwam Lamin weer terug met een hand vol uitwerpselen van dit dier. “Medicine”, vertelde hij. Hij begon een vuurtje te stoken en legde de uitwerpselen er bovenop. Toen het begon te roken hield Lamin zijn voet erboven. De rook zou in zijn voet trekken en zijn helende werking verrichten. Met veel moeite kon ik me inhouden om niet te gaan schateren van het lachen! Hoe dan ook, het schijnt een alternatief recept te zijn die door veel Gambianen wordt gebruikt. Het recept moet 7 dagen achter elkaar toegepast worden. Geweldig!

Aternatieve geneeswijze:
Men neme ezelmest, legt het in het vuur en houdt er zijn voet boven!

Gambia 3: Tocht door krottenwijk, bezoek aan krokodillenpoel en Gambia Style

Niet op mijn gemak in krottenwijk

We verlieten de vissershaven, staken een asfaltweg over en betraden onaangekondigd de krottenwijk van Bakau. Lamin loodste me kriskras door de smalle, stoffige straatjes vol kuilen en keien, omzoomd met krakkemikkige bouwwerkjes waar mensen in woonden. De penetrante geur van de open riolen voor de huisjes was onbeschrijfelijk en verstikkend. De straten waren vol jongelui en even bekroop me het gevoel dat ik er misschien ingeluisd werd. Ik kende Lamin immers niet echt. Ik kon me niet goed oriënteren welke vluchtroute ik zou kunnen nemen in deze wirwar van weggetjes. Ik liet in ieder geval angstvallig mijn fototoestel in de tas. Wat een opluchting was het dan ook om ineens voor het bos van de krokodillenpoel te staan, midden in de wijk.

 

Open riool in krottenwijk Bakau
Nieuw huisdiertje aaien
Het verkeer is erg chaotisch

Heilige krokodillenpoel Kachikally

We bezochten eerst het museum, waar Lamin vertelde en attributen liet zien over de geschiedenis van Gambia, de lokale tradities, de oorlogen en de gebruikte muziekinstrumenten. Daarna nam een gids ons mee naar de kleine krokodillenpoel en kon ik een krokodil ‘knuffelen’. De geschiedenis van de poel gaat meer dan 520 jaar terug. Er werden toen twee krokodillen uitgezet en nu leven er meer dan 100 dieren. De plek en de dieren zijn heilig. Vele mensen, zowel Gambianen als toeristen, bezoeken de poel om te genezen van kinderloosheid, om te bidden, om te genezen van allerlei kwaaltjes en natuurlijk ook gewoon voor een bezoekje. De krokodillen worden dagelijks met vis gevoerd en hebben daardoor geen trek in vlees. Soms loopt een krokodil tijdelijk weg en dwaalt door de straatjes van Bakau. Dit wordt dan gezien als een boodschap aan de mensen. Persoonlijk vind ik het heel bijzonder dat, hóe erg de mensen ook te lijden hebben van de honger, de krokodillen hebben niets te vrezen.

Gambia style

We vervolgden onze voettocht door de bewoonde wereld en Lamin nam me mee naar zijn familie in Serekunda. Zij leefden in een aantal bouwvallige en piepkleine huisjes/schuurtjes op een minuscuul en stoffig binnenplaatsje. Lamin deelde zijn huisje met zijn zwager. Het was er donker en er was nét ruimte voor een versleten matras op de grond en een klein tafeltje met twee stoeltjes. Buiten in een hoekje was zijn moeder eten aan het bereiden. Na een social talk met zijn zwager wilde ik wel weer verder, maar Lamin stond erop dat ik eerst zijn 21-jarige zusje zou ontmoeten, die onderweg was. Het drong langzaam tot me door dat men hoopte dat ik een relatie met haar aan zou gaan, om zo weg te kunnen vluchten uit de armoede. Veel Gambiaanse families hopen op deze wijze een betere toekomst te krijgen. Later kreeg ik van Europeanen te horen dat er geregeld (vooral uit Engeland) vrijgezelle mannen en vooral vrouwen naar Gambia komen om een korte of langdurige relatie aan te gaan. En ja, als je oplet zie je geregeld gemengde stelletjes op het strand verschijnen. En heb je al een relatie? In Gambia is dat geen probleem. Volgens de Islam mag een man met vier vrouwen getrouwd zijn. Hoe dan ook, een beetje verbouwereerd bedankte ik voor het aanbod. Na de social talk stond Lamin erop dat hij me met de auto terug zou brengen naar het hotel. Ik stapte in en Lamin stak de sleutel in het contact. Er klonk een hoop gepruttel, er verschenen veel rookwolken, de auto schokte en stootte maar er was geen beweging in te krijgen. De motorkap ging open en ik had weleens een betere inhoud gezien. Er werd een beetje geschud, getrokken, gerommeld, de motor sloeg aan en de zwager gaf de auto een zetje om hem in beweging te krijgen. De motor klonk verre van fraai en de auto ging met horten en stoten vooruit. Lamin moest het gas er vol op blijven houden om het ding enigszins in beweging te houden. En daar gingen we dan, op een kruispunt af. Hahaha ik scheet 7 kleuren! Een paar straatjes verderop gaf ook Lamin de moed op en we lieten de auto achter bij een bevriende garage. Dat had ik mooi overleefd! Met een taxibusje – ritje van ongeveer 1 euro – begaven we ons naar het hotel en nam ik afscheid van Lamin. Hij grapte nog even: this is Gambia style!

Gambia 2: Ontmoeting met mijn local-broertje Lamin

Op het strand kon mij niet veel gebeuren; alles was goed te overzien, dus via de shortcut liep ik weer naar zee, waar een groepje locals met vereende krachten een sleepnet binnen aan het halen was. Ik werd er meteen bij geroepen om mee te helpen. Het leek me dé manier om ze zo beter te leren kennen en al gauw hing ik ook in de touwen. Ik raakte in gesprek met medevisser Lamin, een 31 jarige local. (Elke eerst geboren zoon wordt in Gambia Lamin genoemd.) Toen ik vertelde welke bestemmingen ik deze vakantie aan wilde doen, stelde hij voor om me na het vissen te begeleiden via een wandeling over het strand, naar mijn eerste sightseeing; de krokodillenpoel in Bakau. Dat schonk vertrouwen. Na een lange tocht met deels klauterwerk bereikten we de vissershaven van het stadje. Dagelijks komen de vissers tegen vijven de haven binnen om de vis aan land te brengen en te verkopen aan de plaatselijke bevolking. De honden en de vogels deden zich tegoed aan het visafval. Lamin vertelde me dat de meeste honden die op de stranden liepen geen baasje hadden. Volgens hem waren de honden oorspronkelijk afkomstig van toeristen die ze achter hebben gelaten. Ze worden gevoerd door hotelgasten en vissers.

Wachtend op de vers gebakken vis in Bakau,
de vis is net aan land en de vogels genieten mee

Ommetje Nieuwersluis

Loenen aan de Vecht

Het Ommetje Nieuwersluis is een gemarkeerde wandelroute van 7 km langs fraaie buitenplaatsen langs de Vecht.



Startpunt: Parkeerplaats aan de Molendijk; Loenen aan de Vecht.

Extra achtergrondinformatie wat je o.a. op de route tegenkomt is hier te vinden.




De wandeling

Bij de parkeerplaats te Loenen aan de Vecht zie je de fraaie korenmolen De Hoop al op afstand liggen. Op steenworp afstand prijkt onder andere de buitenplaats Beek en Hof. Hier zie je langs de Vecht verschillende overtuinen waar volop stinzenplanten in bloei stonden. IJsvogeltjes scheerden luid piepend achter elkaar aan laag over het water. En dat midden in het dorp! De weg vervolgt zich over een oud jaagpad of trekpad, waar schepen vroeger voort werden getrokken. Diverse buitenhuizen sieren langs de Vecht, zoals het monumentale witte huis van buitenplaats Nieuwerhoek. Hier ben ik wat van de wandelroute afgeweken door onder andere een blik op buitenplaats Vreedenhoff te kunnen werpen. De route gaat verder langs onder meer fort Nieuwersluis, de Koning Willem III kazerne en buitenplaats Bijdorp. Al met al een bijzonder ommetje met een mooi zicht op de geschiedenis van een stukje Nederland.

Links: Zicht langs enkele Vechttuinen op korenmolen De Hoop
Rechts: Mooie leivorm van blauwe regen
Onder: Buitenplaats Vreedenhoff
Achtergrond: Buitenplaats Nieuwerhoek 

Blik op drie fraaie koepeltjes tijdens het ommetje:
links: Buitenplaats Oud over
Rechts: Buitenplaats Vegtlust
Onder: Buitenplaats Vreedenhoff

Enkele stinzenplanten op de buitenplaatsen:
Links: Witte vorm van vroege sterhyacint (Scilla bifolia)
Rechtsboven: Kleine sneeuwroem (Scilla sardensis)
Rechtsonder: Voorjaarshelmbloem (Corydalis solida)

Wandelen door uniek zoetwatergetijdengebied

Rhoon

(Klik: Wandelroute 15km met uitleg)

Wilgenakker in de Rhoonse Grienden

Op steenworp afstand van Rotterdam ligt een bijzonder zoetwatergetijdengebied De Rhoonse Grienden. Samen met de gebieden Klein Profijt en de Carnisse Grienden vormen ze een uniek gebied, wat oorspronkelijk is ingericht voor het winnen van wilgentenen. Honderden knotwilgjes staan op akkers met daar tussenin greppels. Er lopen door het gebied wat hoger liggende paden (laningen) met hogere knotbomen. Deze bomen moesten bij vloed het ergste vuil tegenhouden. Een aantal breder en dieper gegraven slootjes, de zwetsloten, dienden en deels nog dienen voor afvoer van de wilgentenen per boot. (Zwet = platte schuit voor afvoer griendhout en riet) De gebieden lopen nog steeds twee keer per dag onderwater.Via de greppeltjes kan het water de akkers overstromen. Als het water langzaam weer zakt, blijft er een dun laagje slik over; de voedingsstoffen voor de wilgjes.
In het gebied staan bijzondere planten zoals spindotters (bijzondere vorm van dotterbloem) en zomerklokje. Beide soorten zijn goed aangepast aan de waterstandswisselingen.

Fraai zoetwatergetijdengebied

Elk jaargetijde maakt het gebied bijzonder om te bezoeken, maar in het voorjaar, rond mei,staan de spindotters in volle bloei. Let ook op de vele plantjes die in de knotwilgen zelf zijn gaan groeien.

Diverse plantjes groeien in de knotwilgen

Vechtroute; Rondje Nieuwersluis - Breukelen

Als er iets aan het voorjaar doet denken, zijn het wel de vroegbloeiende stinzenplanten op de buitenplaatsen. Dit zijn veelal bolgewasjes die vroeger uit het buitenland werden gehaald om het landgoed te verfraaien en om de omgeving te laten zien hoe vermogend je wel niet was. (Veel bollen waren vroeger duurder dan goud.) Tijd om eens de Vechtroute; Rondje Nieuwersluis - Breukelen te lopen. De officiële route is 4,5 km lang, maar de route kan makkelijk uitgebreid worden door onder andere een aantal grote overtuinen, die bij enkele buitenplaatsen horen, te bezoeken.

Loenersloot

Voordat we aan de wandelroute begonnen, deden we landgoed Loenersloot aan. Een korte wandeling over het 18e en 19e eeuwse park voert langs diverse bruggetjes, schuilbunkers uit de 2e wereldoorlog waar nu zo'n 7 soorten vleermuizen in huizen en geeft een blik op het theekoepeltje uit omstreeks 1715 van de buitenplaats Valk en Heining.

Landgoed Loenersloot en koepel van Valk en Heining

Rupelmonde

De wandelroute begint bij het dorpje Nieuwersluis en passeert onder andere fort Nieuwersluis. Eén van de eerste buitenplaatsen langs de route is Rupelmonde; het huidige landhuis stamt uit 1768. De buitenplaats is vernoemd naar het plaatsje Rupelmonde in België. 

Buitenplaats Rupelmonde

Sterreschans

Na de Franse plunderingen in de gemeente Utrecht in 1672 werden op de grens tussen Zuid Holland en Utrecht verschillende schansen gebouwd ter verdediging. Na het wijken van het oorlogsgevaar werd er na 1688 op 1 van de schansen de buitenplaats Sterreschans gesticht. De theekoepel aan het water stamt uit omstreeks 1920. Op de buitenplaats stond de bonte krokus volop in bloei. De bijbehorende overtuin, een landschapspark, is vrij toegankelijk.

Velden vol bonte krokussen op Sterreschans

Over-Holland

Vroeger behoorde het stukje grond waar het huis op werd gebouwd tot Noord-Holland, terwijl de rest van de oeverwallen (en de buitenplaatsen) tot Utrecht behoorde. De buitenplaats Over-Holland is in 1676 opgericht en heeft een fraaie overtuin.

Massale bloei van sneeuwklokjes op Over-Holland 

Ridderhofstad Gunterstein

In het plaatsje Breukelen, aan de overkant van de Vecht, ligt landgoed Gunterstein.

Het eerste kasteel werd omstreeks 1300 gebouwd.  In 1508 veroverden Bourgondiërs het huis. In 1511 werd het kasteel door de Utrechtenaren ingenomen en gesloopt. In 1518 verrees er een nieuw kasteel en in 1539 werd Gunterstein erkend als Ridderhofstad. Na de Franse belegering staken de Fransen in 1673 Gunterstein in brand. Na aankoop van de ruïne in 1680 prijkte er echter alweer snel een nieuw kasteel; het huidige Gunterstein. Het landgoed is 115 ha groot en deels opengesteld.

3e kasteel Gunterstein

Leeuwenburg

Op weg naar huis reden we langs landgoed Leeuwenburg te Maarsen. Ook hier bloeiden krokussen massaal.

Leeuwenburg bestaat uit 2 aan elkaar gebouwde huizen

Groot sneeuwklokje langs de vecht

Tijdens een wandeltocht langs diverse buitenplaatsen aan de Vecht bij Breukelen stuitte ik op een aantal groeiplaatsen van een bijzonder sneeuwklokje; mogelijk is het het groot sneeuwklokje. In dit geval de Galanthus elwesii var. elwesii. Deze stinzenplant komt oorspronkelijk uit zuidoost-Europa (, o.a. Turkije) en werd in 1941 voor het eerst in Nederland aangetroffen op een landgoed in Wassenaar. Normaal gesproken blijft de soort na aanplant altijd keurig in pollen groeien omdat ze zich moeilijk in de natuur in ons land uitzaait. Tóch lijkt het erop dat de soort (mits het de elwesii is!) zich langs de Vecht wel uitzaait en een natuurlijker ogende groeiwijze laat zien. Het groot sneeuwklokje is meer dan 20 cm hoog. Op deze vindplaatsen haalde de soort dat niet.

Groot sneeuwklokje - Galanthus elwesii var. elwesii



Zaailingen en nauwelijks grote pollen

Buitens rond Vorden

Onlangs een aantal landgoederen aangedaan rond het Gelderse Vorden. Een mooie wandelroute om het gebied te ontdekken is de 17 km lange wandelroute van Hackfort.

De wandelroute begint en eindigt bij het station Vorden en gaat over akkers, landgoederen en door weilanden.

Landgoed Hackfort met in de buurt het bijzondere
zelfbedieningskoffiehuisje de Rietberg.

Onderweg kwamen we alpaca's tegen, een diersoort dat
oorspronkelijk uit Peru komt en wordt gehouden om haar wol.

Kasteel Vorden, herbouwd omstreeks 1610

Het fraaie witte huis van Landgoed Baak werd
versierd door een sneeuwklokjeswit park. Ook
stonden er winterakonieten en bonte krokussen
te bloeien.