Slanke sleutelbloem

Bunnik

Langs een smal slootje op het landgoed Oud Amelisweerd stonden tussen de uitgebloeide winterakonieten tientallen slanke sleutelbloemen te pronken in de zon. Deze soort komt vrijwel alleen voor in Centraal-Europa en groeit in vochtige, voedselrijke bossen, in bergweiden en in beekdalen. In Nederland is ze vrij zeldzaam en groeit ze voornamelijk in het zuid-oosten van het land.

Slanke sleutelbloem - Primula elatior
klik op foto voor vergroting
 

Sommige mensen zijn allergisch voor sleutelbloemen. Thee van de slanke sleutelbloem verlicht de verkoudheid en droge hoest. Ook wordt ze gebruikt bij het behandelen van jicht, migraine en slapeloosheid.

Witte waas door sterhyacint

Wassenaar

Eindelijk voorjaar; de futen zijn naarstig op zoek naar nestmateriaal, de ijsvogeltjes vliegen verliefd achter elkaar aan en de vroege sterhyacint tooit de bemoste bosbodem met een witte waas.

Vroege sterhyacint - Scilla bifolia

De vroege sterhyacint ( Scilla bifolia) is een stinzenplantje met meestal blauw-violette bloempjes. Ik trof zelf op een landgoed in Wassenaar voornamelijk witte exemplaren aan. Het bolgewasje komt oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Europa. In Nederland is het een zeldzame soort en is ze vooral te vinden op een aantal landgoederen langs de binnenduinrand, in Friesland, Groningen en Overijssel.
Kenmerkend zijn haar twee gootvormige bladeren. De zaden bevatten een aanhangsel waar mieren verzot op zijn en mieren slepen de zaden dan ook naar het nest, waardoor de zaden verspreid worden.

Bijzondere bouwwerken op landgoed Rosendael

Rozendaal

Onlangs weer eens rondgestruind in de omgeving van Arnhem, waar ik een paar keer gewoond heb. Zo ook een bezoekje gebracht aan landgoed Rosendael, één van de oudste parken van Nederland. Hoewel er een grote variatie aan dier- en plantensoorten is, leek nu nog alles in winterslaap. Toch scharrelde een grote gele kwikstaart langs de waterlijn op zoek naar voedsel en vloog een ijsvogeltje al roepend laag over de vijverpartijen.
Landgoed Rosendael staat vooral bekend om haar fraaie bouwwerken, als de Bedriegertjes en de Schelpengallerij.

Het bouwwerk de Bedriegertjes is eind 17e eeuw en in de 18e eeuw aangelegd en bestaat uit fontijntjes die 'spontaan' aangaan en je nat spuiten als je er langs loopt. Het geheel is versierd met wanden van natuursteen, schelpen en koraal.

De schelpengalerij is zeer bijzonder en rond 1730 aangelegd naar ontwerp van de beroemde tuinarchitect Daniël Marot. Twee marmeren dolfijnen voeden de watertrap in het midden van de galerij met water. De wanden van het fraaie bouwwerk zijn bedekt met bijzondere schelpen en koralen.

Fraaie bouwwerken op landgoed Rosendael

Klik op foto voor vergroting

 



 

 

Stengelloze sleutelbloem trotseert kou

Vogelenzang


Terwijl de vogels met deze kou moeite hebben om aan het broedseizoen te beginnen, kun je hier en daar toch de eerste lentebodes zien. De aanhoudende vorst en de ijzige wind konden niet voorkomen dat deze stengelloze sleutelbloemen hun zachtgele bloempjes hadden open gevouwen.

Stengelloze sleutelbloem - Primula vulgaris
klik op foto voor vergroting

Er komen wereldwijd zo'n 500 soorten sleutelbloemen voor. In Nederland groeien 3 verschillende soorten primula's, die alle beschermd zijn. De bloemen van de stengelloze sleutelbloem staan op korte steeltjes, waardoor het lijkt alsof de bloemen stengelloos vanuit de bladoksels groeien. De zaden zijn in trek bij mieren, die een belangrijke bijdrage leveren aan de verspreiding van de plant. Nederland licht aan de oostrand van het verspreidingsgebied. Veel natuurlijke standplaatsen in Drenthe en Brabant zijn verloren gegaan, maar in de duinstreek is zij nog van nature aanwezig (of verwilderd). Op een aantal landgoederen is zij al eeuwen geleden aangeplant en behoort ze daar tot de stinzenplanten.

Dwalen over landgoederen

Afgelopen weken weer een aantal malen rondgedwaald over een aantal landgoederen.

Landgoed Hackfort en Huize de Voorst

 

Gelderland herbergt een grote hoeveelheid landgoederen. Op het landgoed Hackfort staken enkele lenteklokjes hun witte klokjesbloemen boven de sneeuw uit.

 

 

Amelisweerd

De landgoederen Rhijnauwen, oud Amelisweerd en nieuw Amelisweerd te Bunnik herbergen een grote variatie aan stinzenplanten. In het vroege voorjaar worden de bossen en velden gesierd door een grote hoeveelheid sneeuwklokjes. Hier en daar steekt een sleutelbloem al de kop op en ook de winterakoniet laat haar gele kopje zien.

Struinen door de Amsterdamse Waterleidingduinen

 

Zondag weer eens met OutdoorFriends op stap geweest. Ditmaal naar de Amsterdamse Waterleidingduinen.  Dit beschermde natuurgebied tussen Zandvoort en Noordwijk is 3400 ha groot en herbergt een grote variatie aan dier- en plantensoorten.

 

 

klik op foto voor vergroting

 

 

Om 10 uur kwamen we aan bij de ingang Oase te Vogelenzang. Het weer was grauw en tegen motregen aan. In overleg besloten we om niet de geplande route te volgen, maar om te dwalen door het uitgestrekte natuurgebied. Vlakbij de ingang keken we uit over de Oranjekom, de verzamelbekken van het waterwingebied. Hier zaten enkele dodaarzen, Canadese ganzen en kuifeendjes. We vervolgden onze weg over smalle en soms verborgen paadjes langs enkele waterbekkens naar de vogelkijkhut. Hoewel het duingebied er nog grauw uitziet en niet wakker lijkt te willen worden uit haar winterslaap, deden de zangvogeltjes al goed hun best om de rust te verstoren. Enkele wintertalingen dobberden op het water en even verderop zagen we nog brilduikers, wilde zwanen en grote zaagbekken. De meeste soortgenoten zullen inmiddels wel weer op terugtocht naar Scandinavië zijn.

We verlieten de waterbekkens en struinden door het duingebied in de richting van zee. Groepjes damherten dwaalden tussen de duindoorns door. Ze hadden een prima schutkleur, maar hun witte kontjes (spiegels) en zwarte buitenkant van de staart waren duidelijk zichtbaar. We waren aangekomen bij de plek waar regelmatig tamme vossen worden gezien. Het leek nu wel een hangplek van een tiental fotografen en de vossen leken unaniem besloten te hebben dat ze nog maar flink moesten wachten. We vervolgden onze route landinwaarts, waar we stuitten op een kudde Drentse heideschapen, die meehelpen met het bestrijden van de Amerikaanse vogelkers.

Het laatste deel van de wandeling liep langs een betonnen beekje, met enkele stroomversnellingen en een watervalletje. In het bos langs de beek lagen enkele kadavers van damherten.

Onze tocht eindigde bij het bezoekerscentrum van het duingebied, ondergebracht in het voormalige pompstation. Het was weer een geslaagde dag.

'Grotbiken' in Limburg

Valkenburg aan de Geul


Onlangs in Valkenburg aan de Geul met Outdoor Friends wezen grotbiken. De Sibbergroeve in Valkenburg is de enige groeve in West-Europa waar nog ouderwets mergel uit de gangenstelsels wordt gewonnen. Deze groeve is relatief jong; vanaf de 17e eeuw. De totale lengte van de gangenstelsels wordt geschat op 120 km, waarvan een groot deel is afgesloten.

 Klik op foto voor vergroting

Het grotbiken wordt verzorgd door ASP Adventure. Het navigatiesysteem wees aan dat ik er al bijna was. De omgeving was dan wel glooiend, maar het landgebruik bestond uit akkers, weiland, schamele bebouwing, verdwaalde bosjes en weggetjes. Geen mergelgroeve te bekennen, of toch wel? De verzamelplaats van het 'grotbiken' was een piep klein schuurtje, die ik door het slechte weer bijna voorbij reed. Verkopen ze daar geen bloemen dan??? Na de inschrijving en kennismaking met de rest, daalden we een wenteltrap en een mergeltrap af, totdat we 40 meter diep onder de grond zaten. Hier kregen we instructies en werden de bikes en helmen uitgedeeld. Onder leiding dwaalden we 8 km door een doolhof van gangenstelsels. Regelmatig moest je bukken of afstappen en zelfs 1x door een smalle doorgang wurmen om de tocht te volbrengen. Na 1,5 uur zagen we weer het daglicht; het was een geslaagde event.

Het grotbiken is goed te combineren met een bezoek aan Oud Valkenburg, een hike door het Gerendal, of een Grotklautertocht. De Grotklautertocht is een event met sluiproutes onder een kasteelruïne. Klettersteigen en een afdaling in een 30m diepe waterput om in verborgen gangenstelsels terecht te komen lijkt me ook wel wat!

LOP bestudeert bomen en struiken

Wassenaar

Sneeuw en regen kwamen met bakken uit de hemel en Nederland verdween onder een witte deken. Een aantal diehards van het LOP wilde toch eropuit trekken. Blad blazen had geen zin en omdat een half uurtje buiten staan al genoeg was om goed doorweekt en verkleumd te raken, besloot het LOP om haar kennis van bomen en struiken wat op te vijzelen. Gewapend met snoeischaar trokken we het bos van landgoed Duindigt in om een 20-tal takken te knippen. Vervolgens installeerden we ons  in de kantine en werden de boeken en naslagwerken met determinatietabellen tevoorschijn gehaald.

 

 

 

Klik op foto voor vergroting

 

elzenhakhout, beuk

  gewone es, hazelaar

                      Duindigt

 

 

Er werd onder andere bestudeerd welke kleur de takken en knoppen hadden, of ze behaard waren, of er doorns aan zaten en hoe de knopstand aan de twijg was. Op deze wijze konden we uiteindelijk de soorten bepalen. Het LOP werd een aantal keer in verwarring gebracht, doordat sommige takken afkomstig waren van kruisingen tussen enkele wilde soorten. Zo heeft de zachte berk zacht behaarde twijgen en de ruwe berk juist onbehaarde, ruwe twijgen als schuurpapier. Wij hadden natuurlijk weer een twijg achterover gedrukt die niet behaard was, maar ook niet ruw. Ook onze larikstak gaf veel discussie over welke het nu was.

Na de worsteling over de soortbepaling moest er worden opgezocht waar de boom- en struikensoorten voor gebruikt worden en waar ze zich thuis voelen;  moeras, droge zandgronden, voedselrijke bodems etc.

Iedereen was zo enthousiast dat de notulant moeite had met het bijbenen van de vele bevindingen.

Ondanks het weer weer een geslaagde dag en we glibberden met ons busje terug naar Leiden.

Landgoed Duivenvoorde

Voorschoten


Helaas kunnen de schaatsen nog niet worden onder gebonden, maar het is altijd heerlijk om in de winter een rondje over het landgoed te maken.

 

 

 

 

Vosjes

 

Amsterdamse Duinwaterleiding

 

 

klik op foto voor vergroting